Stikstofplan 2026 uitgelegd: de vier routes voor veehouders in Noord-Nederland

Gepubliceerd op 2 juli 2026. Dit artikel wordt bijgewerkt naarmate de uitwerking van de plannen vordert.

Om Nederland van het stikstof slot te krijgen, heeft het kabinet op vrijdag 26 juni een maatregelpakket gepresenteerd. Dat moet ruimte geven voor boeren, bouw en natuur. Niet alleen boeren, maar ook de industrie en de mobiliteit leveren een bijdrage aan de stikstofreductie van 50 procent in 2035. Hoewel deze opgave landelijk impact heeft en ondernemers in heel Nederland raakt, verschilt het sterk per regio. In dit artikel vertalen we de landelijke maatregelen naar de specifieke praktijk voor de agrarische sector in Noord- en Oost-Nederland. In dit artikel leggen we de maatregelen uit, geven we aan waar nog onduidelijkheid over is en hoe je daar mee om kunt gaan.

De vijf pijlers van het stikstofplan 2026 voor boeren

Het plan bestaat uit vijf pijlers, hier hebben we ze uitgewerkt.

Bedrijfsspecifieke emissienormen

De bedrijfsspecifieke emissienorm voor melkveehouders is vastgesteld op 0,164 kilo ammoniak per fosfaatrecht in 2035. Dit is gebaseerd op wat ondernemers met de best beschikbare technieken (BBT) realistisch kunnen bereiken op hun bedrijf, bijvoorbeeld door aanpassingen aan de stal of aan het voer. Voor de pluimvee-, varkens- en kalverhouderij volgen de normen begin 2027. 

Melkveehouders krijgen hiermee alvast duidelijkheid, de overige zojuist genoemde sectoren moeten daar nog wat langer op wachten. Boeren mogen in ieder geval rekenen op ondersteuning van de overheid om aan de normen te voldoen. Voor aanpassingen van onder meer stallen en voer is 2 miljard euro beschikbaar. 

Grondgebondenheid

Ten aanzien van grondgebondenheid streeft het kabinet naar maximaal 2,6 koeien per hectare voor 2032. Melkveehouders in Noord-Nederland zitten vaak al onder deze norm. Wie er nu nog boven zit, kan een samenwerkingsovereenkomst met akkerbouwers overwegen. 

Bufferzones

Er komen bufferzones rond honderd stikstofgevoelige gebieden. Voor circa vijftien van deze gebieden geldt een zone van 1000 meter en voor de andere gebieden 500 meter. Ook in Drenthe, Noordwest-Overijssel en Zuidoost-Friesland zijn bufferzones aangewezen rond natuurgebieden.  Boeren in de bufferzones zullen de stikstofuitstoot drastisch moeten terugbrengen om verdere verslechtering van de natuur, water- en bodemkwaliteit te voorkomen. In deze gebieden blijft volgens het plan wel ruimte voor extensieve landbouw. 

Vrijwillig stoppen

Het kabinet wil 2,75 miljard euro vrijmaken voor de VBR, de vrijwillige beëindigingsregeling. Hoewel de meeste potentiële kandidaten al gebruik hebben gemaakt van de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv), zou de VBR in bepaalde gevallen een optie kunnen zijn om te stoppen met het bedrijf. Het is één van de vier routes die boeren kunnen nemen. Verderop in dit artikel komen de andere drie aan bod. Het zijn keuzes met grote gevolgen en wij adviseren boeren om vooral te kijken naar hun persoonlijke situatie. Vragen als: ‘Wat wil ik?’ en ‘Waar ben ik goed in?’ zijn een goed vertrekpunt voor het bepalen van vervolgstappen binnen de mogelijkheden. Als je vanwege leeftijd bijvoorbeeld al van plan was om te stoppen en er is geen opvolging, dan kan dit het moment zijn om gebruik te maken van deze regeling.  

Vergunningverlening

Het maatregelenpakket moet een structurele oplossing bieden voor PAS-melders en vergunningverlening voor emissiereductie mogelijk maken. Er wordt bovendien zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens ingesteld voor activiteiten met een zeer beperkte stikstofneerslag. Voor die activiteiten is dan geen vergunning meer nodig, wat in onze ogen een positieve ontwikkeling is.

Noord-Nederland: eerlijk en concreet

De grondgebondenheidsnorm is voor een behoorlijk aantal melkveehouders in Drenthe, Groningen, Friesland en Overijssel geen directe dreiging. Gemiddeld gezien ligt het aantal dieren per hectare hier beduidend lager dan in het zuiden van het land. Wij horen van onze klanten dat zij zich vooral zorgen maken over de bufferzones. Helaas is hier nog veel onduidelijkheid over. Zo vragen wij ons af of er alleen gekeken wordt naar bedrijven in deze zones of ook naar de cultuurgrond We volgen de ontwikkelingen ten aanzien van het stikstofplan 2026 op de voet en praten jou zo snel mogelijk bij als we meer weten. Dat boeren en tuinders ondersteuning krijgen bij de noodzakelijke veranderingen vinden wij in ieder geval positief. 

Vier routes, vier situaties

Het kabinet biedt boeren dus vier routes: innoveren en aanpassen, extensiveren, het bedrijf verplaatsen of stoppen. Het zijn allemaal ingrijpende beslissingen, die om duidelijkheid vragen. Het kabinet belooft die duidelijkheid op korte termijn te geven. De komende periode wordt gewerkt aan de uitwerking van het plan en de minister zegt dat hij de Tweede Kamer hier voor de zomer over gaat informeren. Hieronder geven we de hoofdlijnen van de vier routes. 

Innoveren en aanpassen 

Wie het boerenbedrijf wil voortzetten en ruimte heeft om te investeren, kan aanpassingen aan stal (en voer) overwegen. Het kabinet stelt hiervoor 2 miljard beschikbaar. In het stikstofplan staat verder dat ontwikkeling van technieken noodzakelijk is en dat boeren de komende jaren ondersteund moeten worden bij investeringen en aanpassingen van de bedrijfsvoering. 

Wij vinden het positief dat in dit stikstofplan ook gesproken wordt over de verantwoordelijkheid van supermarkten en andere ketenpartijen. Zo is omschakeling naar biologische landbouw pas écht kansrijk als de vraag naar biologische producten structureel toeneemt. Het kabinet maakt vóór 1 april 2027 harde afspraken met supermarkten en verwerkers, die vanaf 1 januari 2029 ook gedwongen kunnen worden om bij te dragen aan de transitie. 

Extensiveren 

Mogelijke opties zijn minder dieren per hectare te houden, eventueel beschikbare grond te pachten óf een samenwerking aan te gaan met een akkerbouwer. Deze kosten moeten natuurlijk wél rendabel te maken zijn. Jouw persoonlijke situatie is hierin dus leidend. Misschien zijn er kansen in jouw omgeving. Net als bij de overige routes is het belangrijk om zo vroeg mogelijk een vrijblijvend gesprek aan te gaan met een adviseur of makelaar die jouw belang voorop stelt, onafhankelijk blijft en integer omgaat met vertrouwelijke informatie.  

Mede door de maatregelen is de vraag naar grond momenteel groter dan het aanbod. Hierdoor wordt grond vaak bij inschrijving verkocht tegen relatief hoge prijzen. Bent u op zoek naar grond of heeft u juist grond te koop? Neem gerust contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Verplaatsen

De Landelijke Verplaatsingsregeling veehouderijen met Piekbelasting (LVVP) staat open tot november 2027. Deze regeling biedt zeker kansen, maar het proces is intensief en tijdrovend. Wij hebben inmiddels een aantal boeren met succes begeleid bij de verplaatsing van hun bedrijf en schreven eerder dit jaar nog een interessante blog over de LVVP.

Stoppen

Het concept voor de Vrijwillige Beëindigingsregeling voor veehouders (VBR) is inmiddels ter goedkeuring naar de Europese Commissie gestuurd. Boeren die via deze regeling stoppen, kunnen hun grond aanbieden aan de overheid, waarbij veehouderijlocaties binnen een strook van 1000 meter rondom de overbelaste Natura 2000-gebieden met voorrang aanspraak kunnen maken op de regeling.

Wat er nog onduidelijk is

Eindelijk is er een plan om boeren, bouw en natuur de ruimte te geven. Volledige duidelijkheid is er helaas nog niet, maar de minister zegt voor de zomer met een verdere uitwerking te komen. Ondertussen worden er informatiebijeenkomsten georganiseerd waar je vragen kunt stellen. Voor vragen of advies over jouw persoonlijke situatie kun je uiteraard ook bij ons terecht. 

Zoals gezegd worden de emissienormen voor varkens, pluimvee en vleeskalveren begin 2027 vastgesteld. Verder worden de precieze zoneringskaarten de komende tijd gepubliceerd. Het wetsvoorstel gaat in oktober naar de Tweede Kamer en het kabinet heeft geen meerderheid. We moeten dus afwachten wat de oppositiepartijen van de plannen vinden. 

Op dit moment heeft het er alle schijn van dat het huidige plan (al dan niet in licht aangepaste vorm) doorgang zal vinden. Pro (voorheen GroenLinks-PvdA) geeft aan de plannen te steunen mits deze niet worden afgezwakt. Met steun van Pro zou de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA  op 86 van de 150 zetels komen. Eventuele andere oppositiepartijen willen juist een versoepeling van de 1-kilometergrens en de norm van 2,6 koe per hectare.

Ons advies is om eerst de persoonlijke wensen ten aanzien van het bedrijf op een rijtje te zetten en daarna te kijken naar de mogelijkheden. Verder is het verstandig om zo vroeg mogelijk iemand in te schakelen die meedenkt over de toekomst van jouw bedrijf. 

Bel ons op 0528-264007 of stuur een mail naar info@schelhaas.com.